قرارداد هوشمند چیست و نحوه عملکرد آن چگونه است؟

0
151

قبل از مطرح کردن موضوع قرارداد هوشمند به ذکر مثالی می‌پردازیم. تصور کنید می‌خواهید خانه‌ای را به فروش برسانید. این پروسه بسیار خسته‌کننده و پیچیده است که کاغذبازی‌های بسیاری را در بر دارد. باید با افراد و شرکت‌های متفاوتی ارتباط برقرار کنید و مهارت‌های متفاوتی نیز داشته باشید. به همین دلیل اکثریت فروشندگان خانه به دنبال یافتن آژانسی هستند که تمام کاغذبازی‌ها را انجام دهد، بازار مناسب را برای ملک پیدا کند و هنگام مذاکرات نیز به عنوان واسطه وارد عمل شود و کار را تا انتها دنبال کند.

علاوه بر این آژانس مورد نظر خدمات تضمینی را نیز در اختیار مشتریان قرار می‌دهد که در چنین معاملاتی بسیار سودمند خواهدبود. چراکه غالبا وجهی که در این معاملات رد و بدل می‌شود نسبتا زیاد است و اعتماد به فردی که با او وارد معامله می‌شوید نیز کار ساده‌ای نخواهدبود. از این گذشته پس از انجام موفقیت‌آمیز معامله، مامورانی که از سمت خریدار و فروشنده وارد عمل شده‌اند نیز درصدی از ارزش ملک را به عنوان کمیسیون عقد قرارداد دریافت می‌کنند. به این ترتیب فروشنده مبلغ قابل‌توجهی را در این معامله از دست خواهدداد.

در چنین شرایطی قراردادهای هوشمند بسیار مفید واقع می‌شوند و به کلی انقلابی را در تمام صنعت ایجاد می‌کنند. به این ترتیب تمام این پروسه با زحمت کمتری انجام می‌شود. شاید مهم‌ترین خاصیت این قراردادها حل مسئله اعتماد باشد. قراردادهای هوشمند بر اساس قاعده «اگر – پس» عمل می‌کنند و این بدان معنا است که تنها زمانی مالکیت خانه از خریدار به فروشنده منتقل می‌شود که وجه توافق شده در سیستم واریز شود.

این قراردادها خدمات تضمینی را نیز در بر می‌گیرند. به این معنی که وجه معامله و سند مالکیت ملک هر دو در سیستم ذخیره می‌شوند و در یک زمان به خریدار و فروشنده تحویل داده خواهندشد. علاوه بر این تراکنش‌ها زیر نظر است و از سوی صدها نفر تایید می‌شود. به این ترتیب انجام بدون عیب‌ونقص معامله نیز تضمین می‌شود. با توجه به اینکه مسئله اعتماد دیگر مطرح نیست، نیازی به حضور افراد واسطه نیز نخواهدبود. این امکان نیز وجود دارد که تمام اقداماتی که از سوی مشاور املاک انجام می‌شود نیز از قبل در قرارداد هوشمند ذخیره‌سازی شود. این در حالی است که تا حد زیادی از اتلاف هزینه‌های خریدار و فروشنده نیز کاسته می‌شود.

این تنها مثال کوچکی از کاربردهای قراردادهای هوشمند است. این امکان وجود دارد که قراردادهای هوشمند برای تسریع مبادلات پول، ملک و هر کالای ارزشمند دیگری به کار گرفته شوند. این معاملات شفاف هستند؛ نیازی به مداخله افراد واسطه نیست و مسئله اعتماد بین طرفین به کلی از میان برداشته می‌شود. کدهای موجود در قراردادهای هوشمند تمامی شرایط و ضوابط مورد نظر طرفین را دربرمی‌گیرد. اطلاعات مربوط به تراکنش‌ها در بلاک چین ذخیره می‌شود، بلاک چین دفتر کار توزیع شده، عمومی و بدون مرکزیت است.

نحوه عملکرد قراردادهای هوشمند

به زبان ساده قراردادهای هوشمند شباهت زیادی به ماشین‌های فروش خودکار دارند. چراکه کافی است مبلغ مشخصی رمزارز را در قرارداد هوشمند بیندازید و به صورت کاملا تضمینی گواهی‌نامه رانندگی، حق مالکیت منزل یا هر کالا یا خدمات دیگری را در حساب کاربری خود دریافت کنید. نه تنها تمام قوانین و جریمه‌های موجود از قبل در قرار‌دادهای هوشمند تعیین شده‌اند، بلکه به وسیله این قراردادها نیز به اجرا گذاشته می‌شوند.

اتکای متقابل

قرارداد هوشمند به تنهایی به عملکرد خود ادامه می‌دهد؛ اما این امکان نیز وجود دارد که این قرارداد را در کنار دیگر قراردادهای هوشمند نیز به کار برد. این امکان وجود دارد که این قراردادها به گونه‌ای تنظیم شوند که کاملا به یکدیگر متصل باشند. به عنوان مثال تکمیل موفقیت‌آمیز هر یک از قراردادها منجر به آغاز قرارداد دیگر می‌شود و این چرخه به فعالیت خود ادامه می‌دهد. روی کاغذ تمام سیستم‌ها و سازمان‌ها این امکان را دارند که تمام عملکردهای خود را با قراردادهای هوشمند عملی کنند. می‌توان گفت که تا حدودی این قراردادهای هوشمند در بسیاری از سیستم‌های برپایه رمزارز به کار گرفته شده‌است. در این موارد قوانین از پیش‌تعیین شده‌اند و به همین دلیل شبکه به خودی‌خود به صورت ناشناس و مستقل به عملکرد خود ادامه می‌دهد.

عوامل داخلی قراردادهای هوشمند

سه عنصر اساسی درونی در قراردادهای هوشمند جای گرفته‌اند که از آنها با عنوان Object یاد می‌شود. این اجزا عبارت هستند از امضای طرفینی که در قرارداد هوشمند حضور دارند. آنها با امضای دیجیتالی با شرایط و توافقات موجود موافقت می‌کنند.

دومین عنصر موجود در این قراردادها موضوع توافق است. این احتمال وجود دارد که این موضوع نیز در مفاد قرارداد هوشمند گنجانده شود. به همین ترتیب قراردادهای هوشمند باید دسترسی سریع و مستقیمی به عناصر داخلی قرارداد داشته باشد. حتی با این وجود که قراردادهای هوشمند اولین بار در سال ۱۹۹۶ معرفی شدند نیز گویا توسعه ایده اولیه به همین دلیل به تعویق افتاد. این مسئله تنها زمانی برطرف شد که اولین رمزارز در سال ۲۰۰۹ معرفی شد.

در نهایت هر قرارداد هوشمندی شرایط و ضوابط متفاوتی را در خود جای داده‌است. این شرایط باید از نظر ریاضی و به طور کامل تشریح شده باشند. برای درج این شرایط از زبان برنامه‌نویسی استفاده می‌شود که مناسب با فضای قراردادهای هوشمند است. این امر شامل تمام مقتضیاتی می‌شود که از طرفین قرارداد انتظار می‌رود. قوانین، پاداش‌ها و جرایم نیز همگی در همین بخش گنجانده می‌شوند.

محیط

به منظور اجرای درست و بقا، این قرار‌دادهای هوشمند باید در یک محیط مناسب به اجرا گذاشته شوند. اول از همه محیط باید قابلیت پشتیبانی از کلیدهای عمومی رمزنگاری‌شده را داشته باشد. این کلید کاربران را قادر می‌سازد که با استفاده کدهای رمزنگاری‌شده انحصاری خود قراردادها را امضا کنند. این دقیقا همان سیستمی است که از سوی اکثریت غالب حاضر در فضای رمزارز به کار گرفته می‌شود.

دوما قراردادهای هوشمند به پایگاه اطلاعاتی بدون مرکزیت و عمومی نیاز دارند که مورد اعتماد تمام طرفین حاضر در قرارداد باشد. این پایگاه اطلاعاتی نیز به صورت کاملا خودکار عمل می‌کند. علاوه بر این تمام محیط نیز برای اجرای قراردادهای هوشمند باید بدون مرکزیت باشد. بلاک چین‌ها، به خصوص بلاک چین اتریوم، فضای فوق‌العاده‌ای برای عقد قراردادهای هوشمند هستند.

در نهایت، منبع اطلاعات دیجیتالی مورد استفاده در عقد قرارداد هوشمند باید کاملا قابل اعتماد باشد. این منابع باید دارای گواهی SSL بوده و HTTPS باشند و به دیگر پروتکل‌های امنیت ارتباطات نیز متصل باشند. چنین پروتکل‌هایی امروزه در سطح بسیار گسترده در نرم‌افزارهای امروزی به کار گرفته می‌شوند.

آنچه قراردادهای هوشمند در اختیار شما می‌گذارند

استقلال- قراردادهای هوشمند نیاز به حضور افراد واسطه را برای تسریع معاملات به کلی از میان برداشته‌است. به این ترتیب شما به طور کامل کنترل معاملات را در اختیار دارید.

اعتماد- هیچ‌کس قادر نخواهد‌بود هیچ‌یک از اسناد شما را به سرقت ببرد. هیچ سندی نیز مفقود نمی‌شود. چراکه تمام آنها در یک دفتر کار توزیع شده به ایمن‌ترین شکل ممکن ذخیره شده‌اند. علاوه بر این نیازی نیست که به افرادی که با آنها وارد معامله می‌شوید اعتماد کنید یا از آنها انتظار داشته باشید که به شما اعتماد کنند؛ چراکه سیستم بدون جانب‌داری قراردادهای هوشمند به کلی جایگزین مسئله اعتماد شده‌است.

صرفه‌جویی- با استفاده از قراردادهای هوشمند، دیگر نیازی به استفاده از خدمات دفاتر اسناد رسمی، آژانس‌های املاک، مشاوران و دیگر واسطه‌ها نیست. به این ترتیب تا حد زیادی هزینه‌هایی را که برای استفاده از این خدمات پرداخته می‌شود نیز به کلی از میان برداشته‌است.

امنیت- اگر قراردادهای هوشمند به خوبی پیاده‌سازی شوند، هک کردن آنها بسیار دشوار خواهدبود. علاوه بر این یک محیط مناسب برای قراردادهای هوشمند تا حد زیادی با رمزنگاری‌های پیچیده ایمن می‌شود و همین امر امنیت اسناد شما را تامین می‌کند.

کارایی- با وجود قرارداد هوشمند تا حد زیادی از اتلاف زمان شما جلوگیری می‌شود. غالبا این زمان صرف انجام کاغذبازی‌های متداول برای ارسال یا دریافت اسناد به مکانی خاص می‌شود.

چه کسی قراردادهای هوشمند را ایجاد کرد و چه کسانی از آن استفاده می‌کنند؟

قراردادهای هوشمند نخستین بار توسط نیک سزابو Nick Szabo دانشمند علوم کامپیوتر و رمزنگار برجسته در سال ۱۹۹۶ معرفی شد. سزابو طی چند سال روی مفهوم قراردادهای هوشمند کار کرد و نسخه‌های متعددی از آن را نیز منتشر کرد. او در این نسخه مفهوم مورد نظر خود را توصیف کرده و قراردادهای قانونی را برای انجام معاملات بین افراد ناشناس در فضای اینترنتی امکان‌پذیر کرد.

با این وجود استفاده از این قراردادها تا سال ۲۰۰۹ و زمانی که بیت کوین و بلاک چین از آن به عنوان نخستین رمزارز معرفی شد، امکان‌پذیر نبود. بیت کوین و بلاک چین فضای مناسبی را برای اعمال قراردادهای هوشمند ایجاد کردند. جالب است بدانید که نیک سزابو مکانیزمی را برای یک ارز دیجیتال بدون مرکزیت به نام بیت گلد Bit Gold نیز در سال ۱۹۹۸ طراحی کرده بود. هرگز از این ارز رونمایی نشد، اما این ارز ۱۰ سال قبل از معرفی بیت کوین بسیاری از ویژگی‌ها و قابلیت‌های بیت کوین را دارا بود.

این روزها قراردادهای هوشمند غالبا در کنار رمزارزها به کار گرفته می‌شوند. علاوه بر این منصفانه است بگوییم که این دو بدون حضور دیگری قادر به ادامه بقای خود نخواهندبود. پروتکل‌های بدون مرکزیت رمزارز درواقع قراردادهای هوشمندی است که بدون مرکزیت، ایمن و کدگذاری شده‌است. امروزه این قراردادها در سطح گسترده‌ای و در شبکه‌های رمزارز به کار گرفته می‌شوند و به یکی از اجزای همیشگی و مهم اتریوم تبدیل شده‌اند.

معایب

قراردادهای هوشمند تکنولوژی بسیار جوان و نوپایی به شمار می‌رود. علی‌رغم وعده‌های این قراردادها، آن‌ها همچنان در معرض مشکلاتی قرار دارند. به عنوان مثال کدهایی که قراردادهای هوشمند را ایجاد می‌کند باید بی‌نقص بوده و عاری از هر مشکلی باشد. این امر منجر به بروز خطاهایی می‌شود. برخی از مواقع کلاه‌بردارها از چنین اشکالاتی سوء‌استفاده می‌کنند. این درست همان اتفاقی است که در جریان هک DAO روی داد. به این ترتیب تنها با یک اشتباه ساده در کدنویسی تمام پولی که در قرارداد هوشمند گنجانده شده‌است به سرقت خواهدرفت.

علاوه بر این، جدید بودن این تکنولوژی سوالات متعددی را مطرح می‌کند. دولت چگونه می‌خواهد در خصوص این قراردادها قانون‌گذاری کند؟ چطور باید برای این قراردادها مالیات تعیین کرد؟ اگر قرارداد، توافق مورد نظر را عملی نکند یا اتفاق پیش‌بینی‌نشده‌ای روی دهد چه اتفاقی می‌افتد؟ در قراردادهای سنتی امکان طرح دعوی در دادگاه‌ها وجود داشت، اما شبکه بلاک چین تحت هر شرایطی قرارداد را عملی می‌کند و تنها قانون نیز «قانون کدها» است.

از این گذشته بسیاری از مشکلات موجود تنها به این دلیل وجود دارند که قراردادهای هوشمند تکنولوژی بسیار نوپا هستند. اما با وجود وعده‌های مطرح شده این تکنولوژی قطعا در طول زمان تکمیل می‌شود. بی‌شک قراردادهای هوشمند به بخش جدانشدنی از جامعه تبدیل خواهندشد.

منبع: Cointelegraph

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید